Blog

თრომბოციტებს შეუძლიათ გახდნენ სიმსივნური დნმ-ის და ნაყოფის დნმ-ის "საცავები" --- თრომბოციტებზე ჩვეულებრივ ვსაუბრობთ, როგორც პატარა „ნაწილაკზე“, რომელიც სისხლდენას აჩერებს. ახალი კვლევა კი გვაჩვენებს, რომ თრომბოციტები ერთგვარი მინი-სენსორებიც არიან, რომლებიც სხეულში მყოფ დნმ-ს “იწოვენ” და ინახავენ – მათ შორის სიმსივნური უჯრედების დნმ-საც. ნაცნობია ტერმინი „თავისუფალი დნმ“ (cell-free DNA, cfDNA) – ეს არის დნმ-ის ფრაგმენტები, რომლებიც კვდომის, დაზიანების ან დაყოფისას უჯრედებიდან გადმოდის სისხლში. აქამდე დიდი ყურადღება ექცეოდა მხოლოდ სისხლის პლაზმიდან სიმსივნურ cfDNA-ს, რომელიც გამოიყენება ე.წ. „თხევად ბიოფსიაში“ – სისხლის ანალიზში, რომლითაც ვახდენთ სიმსივნის გენეტიკური კვალის აღმოჩენას. Science-ში გამოქვეყნებულმა 2025 წლის სამუშაომ აჩვენა, რომ თრომბოციტები ამ დნმ-ს უბრალოდ არ „აიგნორებენ“ – ისინი მას აქტიურად იწოვენ როგორც ბუშტუკებიდან (extracellular vesicles), ისე თავისუფალი ფრაგმენტების სახით და ათავსებენ შიდა ვეზიკულებში. იქ დნმ დაცულია დამშლელი ენზიმებისგან, ანუ თრომბოციტი ერთგვარი დაცული საცავია. დადასტურდა, რომ თრომბოციტებში ხვდება როგორც სიმსივნური დნმ, ასევე ნაყოფის დნმ ორსული ქალის სისხლის თრომბოციტებში. საინტერესოა, რომ თრომბოციტების დეფიციტისას (თრომბოციტოპენია) პლაზმაში cfDNA-ს დონე მატულობს – რაც მიუთითებს, რომ ნორმალურად თრომბოციტები თითქოს „ასუფთავებენ“ სისხლს ზედმეტი დნმ-სგან. ეს მათ როლს აფართოებს ჰემოსტაზის ანუ სისხლის შედედების მიღმა და აჩვენებს, რომ მონაწილეობენ თანდაყოლილ იმუნურ პასუხში და ანთების რეგულაციაში. კლინიკური თვალსაზრისით, ეს აღმოჩენა ძალიან მნიშვნელოვანი შეიძლება გახდეს. ვინაიდან თრომბოციტები ინახავენ სიმსივნურ დნმ-ს, მაშინ თხევადი ბიოფსიისას მარტო პლაზმის ანალიზი საკმარისი აღარ არის – დამატებით შეგვიძლია გამოვიკვლიოთ თრომბოციტებიდან ამოღებული დნმ. ეს განსაკუთრებით ღირებულია მაშინ, როცა სიმსივნური „ტვირთი“ დაბალია: ადრეული სტადიის კიბო, ძალიან მცირე რაოდენობით სიმსივნური უჯრედების ნარჩენი ადამიანის ორგანიზმში ოპერაციის ან ქიმიოთერაპიის შემდეგ, ან პრე-კანცეროზული პოლიპები, სადაც პლაზმაში ctDNA ხშირად ძალიან მცირეა. თრომბოციტები უამრავია, მარტივად იზოლირდება პერიფერიული სისხლიდან და ყოველდღიურად გადაადგილდება პრაქტიკულად ყველა ქსოვილში. ამიტომ ისინი ბუნებრივი „ბიოსენსორები“ არიან, რომლებიც გვაწვდიან ინფორმაციას, რა ხდება ორგანიზმის სხვადასხვა უბანში გენეტიკურ დონეზე. მომავალში, სავარაუდოდ, გაჩნდება კომბინირებული ტესტები, სადაც ერთდროულად განისაზღვრება პლაზმის cfDNA და თრომბოციტების დნმ, რაც გაზრდის მგრძნობელობას სკრინინგში, პერსონალიზებულ მკურნალობის შერჩევასა და რეციდივის ადრეულ გამოვლენაში. ამჟამად ეს ეტაპი კვლევითია, მაგრამ კლინიკურ ონკოლოგიაში ახალი, ძალიან კარგი პერსპექტივაა… ასე რომ ეტაპობრივად ივსება კითხვის ნიშნები ონკოლოგიაში&nbsp;<h3>გამოყენებული ლიტერატურა</h3>A Murphy, Lauren A Inchauspé, Jeanne A Valenzano, Giampiero A Holland, Pamela A Sousos, Nikolaos A Belnoue-Davis, Hayley L. A Li, Rong A Jooss, Natalie J. A Benlabiod, Camelia A Murphy, Eleanor A Etzioni, Zohar %A Shepherd, Emelie %A Denly, Lucy %A Biswas, Sujata %A Chen, Lin %A O’Sullivan, Jennifer %A Rimmer, Michael P. %A Khan, Abdullah O. %A Karali, Christina Simoglou %A Nasreddin, Nadia %A Hitchcock, Ian S. %A Koupenova, Milka %A Kriaucionis, Skirmantas %A Hughes, Jim R. %A O’Neill, Eric %A Vatish, Manu %A Rees, Paul %A Leedham, Simon %A Desborough, Michael %A Mead, Adam J. %A Schuster-Böckler, Benjamin %A Gregory, Christopher D. %A Psaila, Bethan %T Platelets sequester extracellular DNA, capturing tumor-derived and free fetal DNA D 2025 J Science P eadp3971 V 389 N 6761 R doi:10.1126/science.adp3971 U https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.adp3971 X Platelets are anucleate blood cells vital for hemostasis and immunity

თრომბოციტები როგორც სიმსივნური უჯრედების დნმ-ის საცავები

ეპილეფსიის პათოფიზიოლოგია

Multicolored antibodies on a plain light blue background

სიმსივნესთან ასოცირებული ანტიგენები სიმსივნე-სპეციფიური ანტიგენები და ნახშირწყლებთან ბმული ანტიგენები მრავალი ონკოლოგიური დაავადებების მარკერებს და მნიშვნელოვან თერაპიულ სამიზნეს წარმოადგენენ სიმსივნესთან ასოცირებული ანტიგენები TAAs ცილებია რომლებიც ფიზიოლოგიურ პირობებში უჯრედში გვხვდება და მათ გარკვეული ფიზიოლოგიური ფუნქციები გააჩნიათ.სიმსივნის განვითარებისას მათი რაოდენობა უჯრედში მკვეთრად იზრდება თუმცა ხშირ შემთხვევაში სიმსივნე გამოწვეულია მათი მუტაციით რაც მათი ფუნქციის შეცვლას განაპირობებს.ფიზიოლოგიურ პირობებში მათი უჯრედში არსებობა ამ ცილების ჰიპერექსპრესიისას იმუნური პასუხის გათიშვას განაპირობებს.<figure id="figure-qsmnn2rkxmhf8iphg"data-full-width><img id="qsmnn2rkxmhf8iphg" src="https://cdn.durable.co/covers/31gg0pKZBw0bsmgX1et3qD1u5RH69VqmitAyNlJuI4gzB9RUwFz1E7QDP3RnHOev.jpg" alt="" title="" class="object-cover bg-gray-100 rounded-2xl md:rounded-3xl lg:rounded-4xl" style="aspect-ratio: 1/1; object-position: undefined undefined;" data-corners="default" data-aspect="1:1" data-caption="" data-positionX="undefined" data-positionY="undefined" data-fullWidth="true"/></figure>სიმსივნე-სპეციფიური ანტიგენები გვხვდება მხოლოდ და მხოლოდ სიმსივნურ უჯრედებში ისინი წარმოიქმნება სხვადასხვა გენური მუტაციების ან ვირუსული ინფექციების შედეგად ეს ანტიგენები იდეალური სამიზნეა იმუნოთერაპიისათვის რადგან აუტოიმუნური რეაქციების განვითარების ალბათობა ძალიან დაბალია.მაგალითია ადამიანის პაპილომავირუსის ონკოპროტეინი E6/E7&nbsp; სიმსივნესთან ასოცირებული ნახშირწყლოვანი ანტიგენები TACAs გვხვდება სიმსივნური უჯრედების გლიკოპროტეინებისა და გლიკპოლიპიდების შემადგენლობაში სადაც ხდება მათი ჰიპერექსპრესია თუმცა იშვიათ შემთხვევაში ისინი ფიზიოლოგიურ როლს ასრულებენ. თუმცა აღსანიშნავია რომ ნორმალური და სიმსივნური უჯრედები განსხვავებულად გლიკოზილირდება სწორედ ამ თვისებების გამო ზემოთ ჩამოთვლილ ანტიგენებს დიდი თერაპიული პოტენციალი აქვთ და მათი სტრუქტურების მიხედვით შესაძლებელია ახალი ეფექტური უსაფრთხო მედიკამენტების შექმნაც.<h3>გამოყენებული ლიტერატურა&nbsp;</h3>Edward P.W. Meier, Andreas H. Laustsen, Advances in antibody-based strategies for targeting cancer-associated glycopeptide antigens, Drug Discovery Today, 2025, 104507, ISSN 1359-6446, https://doi.org/10.1016/j.drudis.2025.104507. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S135964462500220X) Abstract: The development of tumor-targeting antibodies has progressed tremendously over the past few decades, yet improving tumor selectivity and efficacy remains a challenge. Among tumor-associated antigens, tumor-associated carbohydrate antigens (TACAs) have emerged as critical immunological targets because of their overexpression in malignant cells. However, the weak immunogenicity and structural homogeneity of carbohydrates pose obstacles for therapeutic antibody development. By designing antibodies to recognize epitopes that span both TACAs and adjacent amino acid residues on tumor glycoprotein surfaces, researchers can achieve higher specificity and functional efficacy while lowering on-target off-tumor related toxicities. Keywords: dual-targeting; tumor-associated carbohydrate antigens; glycosylation; cancer immunotherapy; Tn; STn; antibody discovery

სიმსივნური ანტიგენები

Immune System: Macrophages, Dendritic Cells, and White Blood Cells Defend Against Bacterial Infections and Pathogens

სიმსივნესთან ასოცირებული მაკროფაგები სიმსივნური მიკროგარემოს განუყოფელი ნაწილია და წამყვან როლს ასრულებს როგორც მეტასტაზირების ანგიოგენეზისა და პროლიფერაციის ისე უჯრედული მატრიქსის რემოდელირების პროცესებში. ამასთან ერთად ისინი სიმსივნურ უჯრედებს ქიმიოთერაპიისა და იმუნოთერაპიის მიმართ რეზისტენტულს ხდის. ფიზიოლოგიურ პირობებში მაკროფაგები სიმსივნური უჯრედების ფაგოციტოზს აწარმოებენ და ისინი მკვეთრად სელექტიურები არიან სიმსივნური უჯრედების მიმართ&nbsp; სწორედ ამიტომ მაკროფაგები ერთ-ერთ მთავარ ახალ თერაპიულ სამიზნეს წარმოადგენს ონკოლოგიის მკურნალობისათვის. აღსანიშნავია რომ მაკროფაგების მოდულაციის მოლეკულური მექანიზმის გარკვევა დაგვეხმარება არამხოლოდ სიმსივნური არამედ ნეიროდეგენერაციული დაავადებების დამარცხებაში.<h3>გამოყენებული ლიტერატურა&nbsp;</h3>Mantovani, A., Allavena, P., Marchesi, F. et al. Macrophages as tools and targets in cancer therapy. Nat Rev Drug Discov 21, 799–820 (2022).

მაკროფაგების როლი ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობაში

Kidney organ with health care concept, 3d rendering.

პარკინსონის დაავადება პროგრესირებადი ნეიროდეგენერაციული დაავადებაა რომლის განვითარების მთავარ მიზეზად დოფამინერგულ ნეირონთა ინტენსიური კვდომა ითვლება თუმცა ახალი კვლევების შედეგები მიუთითებს რომ ამ დაავადების განვითარებაში თირკმლის დისფუნქცია წამყვან როლს ასრულებს. 2023 წელს იანგ-გუანგის ხელმძღვანელობით ჩატარდა კვლევა სადაც მეცნიერებმა დაამყარეს კორელაცია თირკმლის დისფუნქციასა და პარკინსონის დაავადების გამომწვევ სხვადასხვა მიზეზებს შორის.მათ კვლევაში ჩართეს როგორც 200 პარკინსონის მქონე ისე 110 ჯანმრთელი მოხალისე და განსაზღვრეს როგორც აზოტისა და შარდოვანას კონცენტრაციები მათ სისხლში ისე სხვადასხვა ცილათა კონცენტრაცია კვლევაში მონაწილე პაციენტთა და ჯანმრთელ მოხალისეთა შარდში.ამასთან ერთად მათ სისხლში განისაზღვრა ქოლესტერინის, ტრიგლიცერიდების დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინებისა და ლიპოპროტეინ B კონცენტრაციები. აღმოჩნდა,რომ ამ ნივთიერებათა კონცენტრაცია პარკინსონის დაავადების მქონე პაციენტთა სისხლში ამ ნივთიერებათა კონცენტრაციები ჯანმრთელ მოხალისეებთან შედარებით დაბალი იყო ხოლო შარდოვანასა და აზოტის კონცენტრაციები მკვეთრად აღემატებოდა ნორმას. კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე სავარაუდოა,რომ თირკმლის დისფუნქცია პარკინსონის დაავადების განვითარების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად შეიძლება იქცეს.2025 წელს ქსინ იუანისა და ლიზა კიანის&nbsp; ხელმძღვანელობით ჩატარებული კვლევების შედეგებმა აჩვენა,რომ α სინუკლეინის დაბალი კონცენტრაცია ორგანიზმში თირკმელების ნორმალური ფუნქციონირების წყალობით ნარჩუნდება მათი ფუნქციის დაქვეითებისას ეს ცილა ჯერ თირკმელებში იწყებს აგრეგაციას ხოლო კონცენტრაციის მომატების შემდეგ ლუისის სხეულაკებს ნერვულ სისტემაში წარმოქმნის. &nbsp;α სინუკლეინის ხელოვნური დელეციის შემთხვევაში კი ფერხდება ნეიროდეგენერაციული პროცესები. აღნიშნული კვლევების შედეგები საშუალებას იძლევა ადრეულ სტადიაზე სიმპტომების გამოვლენამდე რამოდენიმე წლით ადრე ავიცილოთ თავიდან პარკინსონის დაავადება რისთვისაც აუცილებელია როგორც აღნიშნული შედეგების გათვალისწინება ასევე სწორი სადიაგნოსტიკო მეთოდიკის შემუშავება.<h3>გამოყენებული ლიტერატურა</h3>&nbsp;Kiani, L. Parkinson disease pathology can originate in the kidney. Nat Rev Neurol 21, 125 (2025).&nbsp;Yang,Guang1,2; Wang, Ling Zhi1; Zhang, Rong1; Zhang, Xiao Yu1; Yu, Yue1; Ma, Hai Rong1,; He, Xiao Gang1,. Study on the Correlation between Blood Urea Nitrogen, Creatinine Level, Proteinuria and Parkinson's Disease. Neurology India 71(6):p 1217-1221, Nov–Dec 2023. | DOI: 10.4103/0028-3886.391388&nbsp;Yuan, X., Nie, S., Yang, Y. et al. Propagation of pathologic α-synuclein from kidney to brain may contribute to Parkinson’s disease. Nat Neurosci 28, 577–588 (2025)

თირკმლის დისფუნქცია და პარკინსონის დაავადება

CAR T cell therapy in Basal-cell carcinoma (BCC) - isometric view 3d illustration

მელანომა კანის სიმსივნეა და ის ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული ფორმის დაავადებაა სხვადასხვა ტიპის ონკოლოგიურ დაავადებათა შორის, რომელიც ხშირ შემთხვევაში ქიმიოთერაპიის მიმართ რეზისტენტულია.შესაბამისად საჭირო ხდება ახალი ეფექტური თერაპიის ძებნა ამ დაავადების მკურნალობისათვის.2025 წელს ფილიპე ვისენტე მურიჩის ხელმძღვანელობით ჩატარდა კვლევა სადაც მეცნიერებმა 2020-2022 წლებში არსებულ თეორიულ კვლევებზე დაყრდნობით აღმოაჩინეს,რომ ჰერპეს ვირუსის მოდიფიცირებული ვარიანტი დადებით შედეგს იძლევა მელანომის მკურნალობაში და მეტიც ის ერთ-ერთ ყველაზე იმედისმომცემ თერაპიად ითვლება იმუნოთერაპიასთან ერთად კომბინაციაში. გარდა ამისა აღსანიშნავია ისიც,რომ შესაძლებელია მისი გენომის დიდი ნაწილის ინსერცია ან დელეცია და მას არ გააჩნია მასპინძელი უჯრედის გენომში ინტეგრაციის უნარი რის გამოც არ იწვევს არასასურველ მუაციებს. ინფექციების შემთხვევაში პრეპარატების გამოყენებით შესაძლებელია მისი რეპლიკაციის შეჩერება რაც ამ თერაპიას კიდევ უფრო უსაბრთხოს ხდის.&nbsp;<h3>გამოყენებული ლიტერატურა&nbsp;</h3>Filipe Vicente Muricy Mirella Paiva Solidade Marisa Salvi Marcos Vinicius Cardoso Matos Silva &nbsp;ASSOCIATION OF GENETICALLY MODIFIED HERPES VIRUS IN THE TREATMENT OF MELANOMAS &nbsp;Vol. 2 No. 01 (2024) ASSOCIATION OF GENETICALLY MODIFIED HERPES VIRUS IN THE TREATMENT OF MELANOMAS

CellSignal

მოლეკულური მედიცინის პლატფორმა-უჯრედიდან კლინიკამდე

თრომბოციტები როგორც სიმსივნური უჯრედების დნმ-ის საცავები

ეპილეფსიის პათოფიზიოლოგია

სიმსივნური ანტიგენები

მაკროფაგების როლი ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობაში

თირკმლის დისფუნქცია და პარკინსონის დაავადება

მოდიფიცირებული ვირუსები როგორც ახალი თერაპიული მიდგომა ონ...